MỘT ANH THƯ ĐẤT GÒ CÔNG CHƯA ĐƯỢC TÔN VINH

Sau Tết Mậu Thân 1968, tỉnh Gò Công đã rúng động với tin truyền về sự hiển linh của Đức Bình Tây Đại Tướng Quân Trương Định. Ngài đã hiện ra giữa tiếng súng nổ đạn rơi với áo bào khăn trắng, râu bạc dài cưỡi bạch mã, oai phong lẫm liệt, phi ngựa hươi kiếm chói ngời hào quang. Không biết thực hư ra sao nhưng cũng từ đấy công cuộc trùng tu ngôi mộ, xây lăng Ngài được tiến hành và thực hiện nhanh hơn. Toàn dân sùng kính nhớ ơn Trương Định, người có công chống ngoại xâm, nặng lòng cố quốc...Ông đích thực là anh hùng – không chỉ là anh hùng của riêng người Kinh mà là anh hùng Đất Việt. Hơn thế nữa, sau 1975, chính quyền lại đúc tượng ghi ơn Trương Định tại trung tâm thị xã Gò Công, không xa lăng lắm.

Người Việt không chỉ biết ghi ơn con người mà còn ghi công loài vật (như vua Gia Long còn lập miểu thờ cá Ông ở Vám Láng để tỏ lòng nhớ ơn cứu tử của cá voi đối với mình); thế mà chúng ta, nhất là người dân địa phương, lẽ nào lại quên bà Trần Thị Sanh - vị ân nhân đã hy sinh giúp Trương Định làm nên đại nghĩa !?.

Có lẽ phong tục tập quán trọng nam khinh nữ, coi nặng vợ chính và coi nhẹ vợ thứ,... cũng dự phần vào thực trạng này. Ngay cả danh tính của các bà, mẹ, vợ của các bậc anh hùng cũng chưa được ghi nhớ chính xác, chưa được nêu lên một cách trang trọng, ở đây, bà Trần Thị Sanh, còn nhiều tài liệu vẫn ghi với miệt danh là bà...hầu (1). Có những nhà viết sử vì nhiều lý do (nhất là có thể thiếu nguồn tin) nên đã tường thuật sự kiện theo lăng kính nhìn riêng, phê phán không thật chính xác, thậm chí thiên lệch về bà. Nhưng bà là ai ?

***
Bà Trần Thị Sanh, vợ thứ của Trương Định, là bà con cô cậu ruột với Thái Hoàng Hậu Từ Dũ, là chị của ông Tú Hội. Chồng chết, ba năm sau bà tái giá với Trương Định và chung thủy theo ông chống xâm lược mà không ngại thị phi. Trương phu nhân không chỉ chủ động và kiên quyết đi theo sự nghiệp chống Pháp của chồng mà còn ủng hộ ‘loạn quân’ Trương Định bằng cách hiến cả tài sãn để giúp chồng nuôi quân. Bà luôn hậu thuẫn cho “giặc” dù biết giúp cho “quân kháng chiến” chống Pháp là tội chết.

Khi Trương Định tuẫn tiết, giặc Pháp đem ông về phơi tại chợ để đe dọa tinh thần nhân dân Gò Công, bà đã công khai đưa chồng về an táng ngay trên đất nhà tại trung tâm thành phố Gò Công. Hành động của Trương phu nhân không chỉ là sư quý yêu nặng nghĩa tình phu phụ với người vừa nằm xuống mà còn là sự tôn vinh mang tính thách thức thực dân, làm sáng tỏ lý tưởng yêu đất nước trọng anh hùng của dân Việt và lưu dấu di tích lịch sử cho thế hệ mai sau.

Sự lẫm liệt của quả phụ Trần Thị Sanh khi đưa xác ông Trương về mai táng trọng thể, dựng lăng và lập bia cho chồng,...không chỉ tràn đầy chí khí anh thư, thể hiện lòng yêu nước vô biên mà còn là việc làm thật thức thời để an định nhân tâm cho “kháng chiến quân” lúc bấy giờ.

Là góa phụ tái giá làm vợ thứ, việc làm của bà Sanh là một trong nhưng tấm gương thuỷ chung của người đàn bà Việt Nam, góp phần đả phá thói cũ hủ tục, xây mầm móng cải cách xã hội đương thời, khơi ngòi phong trào giải phóng phụ nữ.

Những việc làm của bà Sanh còn nêu lên mối tương đồng trong nghĩa vụ, bổn phận của người dân đối với Tổ quốc, quê hương, gia đình mà không phân biệt giai cấp, tuổi tác, gái trai - nhất với nữ giới Đất Việt anh hùng - “giặc đến nhà đàn bà cũng đánh”; vì vậy, tấm gương của bậc anh thư Trần Thị Sanh cần được nêu gương một cách rộng rãi. Rất may, nguồn thông tin về bà và gia tộc của bà vẫn được lưu giữ ở nhiều người Gò Công.

Với thực trạng và thuận lợi nói trên, kính đề nghị:

1. Giới văn nghệ Gò Công: Sáng tác và biểu diễn (vọng cổ, kịch, lý...) về tích “Bà Trần Thị Sanh” (như: dựng lại cảnh Trần phu nhân đưa chồng về an táng,...). Giáo dục thái độ kiên cường bất khuất của phụ nữ Đất Việt.
2. Giới Nghiên cứu Lịch sử và Hội Liên hiệp phụ nữ Gò Công: Phối hợp với gia tộc họ Trần và hậu duệ của bà Sanh để tổ chức Hội thảo khoa học và triển lãm về bà.
3. Phòng Giáo dục thị xã Gồ Công: giới thiệu gương anh thư của bà Trần Thị Sanh trong chương trình danh nhân lịch sử địa phương – theo phân phối chương trình của Bộ Giáo dục.
4. UBND thị xã Gò Công: Lập tên đường Trần Thị Sanh ở thị xã Gò Công (nếu được lập thành ngã ba hoặc ngã tư với đường Trương Định thì càng có ý nghĩa sâu sắc hơn).

Trần Thành Mỹ